STATUTFundacja Wiarus - wsparcie dla weteranów i ich rodzin

1 września 2020 r.  w Łazach, przed budynkiem Szkoły Podstawowej

w miała miejsce uroczystość poświęcona Żołnierzom NSZ -  odsłonięto tablicę upamiętniającą  żołnierzy z oddziału sierż. Józefa Rauera, oddział  którego wchodził w skład Okręgu VII NSZ dowodzonego przez mjra Henryka Flamego „Bartka”. To w tej miejscowości w roku 1946 funkcjonariusze Urzędu Bezpieczeństwa zorganizowali zasadzkę, w której śmierć w walce ponieśli członkowie oddziału.  Po uroczystym odsłonięciu tablicy pamiątkowej, Naczelnik Delegatury IPN w Opolu dr Tomasz Greniuch, wygłosił prelekcję pt. Niezłomni  – historia oddziału żołnierzy NSZ pod dowództwem Józefa Rauera „Bajana“. W uroczystości uczestniczył mec Andrzej Sikora, kierujący Fundacją Wiarus, która udziela pomocy kombatantom Polskiego Państwa Podziemnego i żołnierzom Narodowych Sił Zbrojnych z terenu Podbeskidzia.

Uroczystość ta została zorganizowana przez IPN w Katowicach oraz Urząd Gminy w Jasienicy. 

https://katowice.ipn.gov.pl/pl3/aktualnosci/107387,Odsloniecie-obelisku-upamietniajacego-zolnierzy-Narodowych-Sil-Zbrojnych-z-oddzi.html

30 sierpnia 1946 r., na skutek donosu agenta UBP pseudonim „Brzoza”, 70-osobowa Grupa Operacyjna KBW-UBP otoczyła szczelnym kordonem w Łazach gospodarstwo Anny Sztwiorok, w którym kwaterowała grupa bojowa żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych pod dowództwem sierż. Józefa Rauera ps. „Bajan”. Była to ośmioosobowa drużyna wywodząca się z plutonu „Śmiertelnych” wchodzącego w skład Zgrupowania Oddziałów Leśnych  dowodzonych przez kpt. Henryka Flamego „Bartka”. Wśród otoczonych znajdowała się siostra „Bajana”, nastoletnia Eugenia Rauer ps. „Szarotka”, Józef Kołodziej ps. „Szybki”, Józef Strządała „Zbieg” oraz nieustaleni do dziś partyzanci m.in. używający pseudonimów „Żbik” i „Kruk”. Byli to młodzi ludzie, żaden z nich nie przekroczył 20. roku życia. Grupa Operacyjna przystąpiła do obławy. Stanowisko ręcznego karabinu maszynowego ustawiono na wolnej polanie, a sześćdziesięcioosobowy pluton KBW podzielono na dwie grupy, które przystąpiły do oskrzydlenia budynku.  Gdy partyzanci zorientowali się, że są w zasadzce było już za późno na odskok do lasu, a ogień z rkm-u przeciął drogę odwrotu leśnym żołnierzom, którzy musieli cofnąć się do zabudowań.  Sierż. „Bajan” postanowił przyjąć obronę i miał ku temu dogodne warunki. Budynek był murowany i zlokalizowany na pagórku z otwartym przedpolem, na które partyzanci zwrócili swoje automaty rozpoczynając walkę. Już na początku oblężenia od partyzanckiego ognia zginął referent UB Stefan Polak. Partyzanci nawet nie chcieli słyszeć o poddaniu się, rozpoczynając zażartą obronę która trwała ponad 1,5 godziny.  Od pierwszych pocisków zapalających spłonęła przyległa do budynku stodoła. Po godzinnej walce od wybuchów granatów zapalił się jeden pokój, wówczas partyzanci wycofali się do drugiego pomieszczenia wynosząc jednego zabitego i dwóch rannych.  Po godzinach intensywnej wymiany ognia, wobec braku możliwości wydostania się z otoczonego budynku pozostali przy życiu partyzanci mieli odebrać sobie życie. Zginęło ośmiu partyzantów, w tym dowódca sierż. Józef Rauer „Bajan" i jego siostra Eugenia Rauer „Szarotka". Walka była na tyle intensywna, że nie oszczędziła domowników. Ranna została właścicielka gospodarstwa oraz jej córka. Obie zostały zatrzymane przez funkcjonariuszy UBP. Rano, zwłoki partyzantów załadowano na wóz zaprzężony w krowy, którym kazano powozić synowi właścicielki gospodarstwa. Wóz odjechał otoczony wojskiem i funkcjonariuszami bezpieki, a woźnica nigdy już nie wrócił do domu. Ciała poległych żołnierzy NSZ miano przeładować na ciężarówkę, a następnie wystawiono na widok publiczny w Bielsku. Poległym odmówiono pochówku. Oprawcy pochowali ich prawdopodobnie w pierwszych dniach września 1946 r. w Bielsku, poza cmentarzem, w nieustalonym do dziś miejscu.

dr Tomasz Greniuch,

 naczelnik Delegatury IPN w Opolu

 

Siedziba Fundacji:

43-460 Wisła
ul. 1 Maja 40

Adres korespondencyjny:

43-300 Bielsko-Biała
ul. Grunwaldzka 42/12

Email

kontakt@fundacjawiarus.pl

Telefon

693-871-681

Zarządca przymusowy:

mec. Andrzej Sikora

Dochody Fundacji Wiarus pochodzą w szczególności z darowizn, spadków i zapisów oraz subwencji osób prawnych